จับตาสถานการณ์ระหว่างประเทศ: การประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศกรอบความร่วมมือล้านช้าง–แม่โขง ขับเคลื่อนความร่วมมือจีน–ไทยให้เกิดผลเป็นรูปธรรม

เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของไทย เดินทางเยือนจีนเพื่อเข้าร่วมการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศกรอบความร่วมมือล้านช้าง–แม่โขง ครั้งที่ 11 และได้พบหารือกับนายหวัง อี้ สมาชิกกรมการเมือง ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการกลางด้านกิจการต่างประเทศของพรรคคอมมิวนิสต์จีน และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศจีน

การหารือทวิภาคีครั้งนี้มุ่งเน้นการกำหนดทิศทางการพัฒนาความร่วมมือในระยะที่ 2 ของกรอบความร่วมมือล้านช้าง–แม่โขง (LMC 2.0) ควบคู่ไปกับการประสานให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาระยะกลางและระยะยาวของประเทศไทย การหารือดังกล่าวไม่เพียงเป็นกลไกสำคัญในการผลักดันฉันทามติระหว่างผู้นำของทั้งสองประเทศไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมเท่านั้น แต่ยังเป็นแรงขับเคลื่อนใหม่ในการสร้างประชาคมที่มีอนาคตร่วมกันระหว่างจีนกับไทย อีกทั้งยังช่วยเสริมสร้างหลักประกันด้านเสถียรภาพและความเจริญรุ่งเรืองในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขงให้มีความมั่นคงและแน่นอนยิ่งขึ้น

จีนและไทยมีความเชื่อมโยงกันทางภูมิศาสตร์ผ่านผืนแผ่นดินและสายน้ำ ขณะที่มิตรภาพระหว่างสองประเทศภายใต้คำกล่าวที่ว่า “จีนไทยใช่อื่นไกล พี่น้องกัน” ก็หยั่งรากลึกและสืบทอดมาอย่างยาวนาน ส่วนความเป็นหุ้นส่วนความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์อย่างรอบด้านระหว่างสองประเทศนั้น ได้ผ่านบททดสอบต่าง ๆ และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

ในการพบหารือครั้งนี้ ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องที่จะเดินหน้าเสริมสร้างการสื่อสารเชิงยุทธศาสตร์ในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง พร้อมผลักดันความร่วมมือในด้านเศรษฐกิจและการค้า อุตสาหกรรม และความมั่นคง ตลอดจนส่งเสริมการประสานงานและความร่วมมือในกรอบพหุภาคีอย่างเป็นระบบ

ฝ่ายจีนแสดงเจตจำนงอย่างชัดเจนว่า พร้อมเปิดตลาดขนาดใหญ่ของจีนให้แก่ประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง พร้อมส่งเสริมให้ภาคธุรกิจจีนเข้ามาลงทุนและดำเนินธุรกิจในประเทศไทย ตลอดจนขยายความร่วมมือในอุตสาหกรรมเกิดใหม่ อาทิ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ศูนย์ประมวลผลข้อมูล (Computing Power Centers) และเซมิคอนดักเตอร์

ขณะเดียวกัน จีนหวังว่าฝ่ายไทยจะเดินหน้าสร้างสภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่มีเสถียรภาพ เอื้อต่อการดำเนินธุรกิจ และสามารถคาดการณ์ได้ เพื่อรองรับบริษัทที่มีเงินทุนจากจีนซึ่งเข้ามาดำเนินธุรกิจในประเทศไทย

ทิศทางความร่วมมือดังกล่าวสอดคล้องอย่างยิ่งกับแนวทางการพัฒนาประเทศไทยในระยะกลางและระยะยาว ซึ่งมุ่งปรับโครงสร้างอุตสาหกรรม ส่งเสริมการพัฒนาอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าสูง และผลักดันให้ประเทศไทยก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางด้านเศรษฐกิจดิจิทัลและเศรษฐกิจสีเขียวของภูมิภาค

ประเทศไทยใช้เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) เป็นกลไกสำคัญในการวางรากฐานด้านอุตสาหกรรมการผลิตขั้นสูง พลังงานสีเขียว และนิคมอุตสาหกรรมอัจฉริยะ พร้อมปรับเปลี่ยนแนวทางจากการมุ่งดึงดูดเงินลงทุนแบบเดิม ไปสู่การสร้างความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพและมูลค่าเพิ่มสูงมากขึ้น ส่งผลให้โอกาสในการเสริมสร้างจุดแข็งและเกื้อหนุนซึ่งกันและกันระหว่างภาคอุตสาหกรรมของทั้งสองประเทศขยายตัวอย่างต่อเนื่อง

ความมั่นคงเป็นเงื่อนไขสำคัญของการพัฒนา ขณะที่เสถียรภาพเป็นรากฐานของความร่วมมือ ปัจจุบัน ความเสี่ยงด้านความมั่นคงรูปแบบใหม่ที่ไม่ใช่ภัยคุกคามแบบดั้งเดิม อาทิ การพนันออนไลน์ข้ามพรมแดนและปัญหาการหลอกลวงผ่านโทรคมนาคม ยังคงส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของประชาชน รวมถึงระเบียบทางเศรษฐกิจและการค้าในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำล้านช้าง–แม่โขงมาอย่างต่อเนื่อง

ในการหารือครั้งนี้ ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องที่จะยกระดับความร่วมมือในการปราบปรามการพนันออนไลน์และอาชญากรรมหลอกลวงผ่านโทรคมนาคม โดยมุ่งจัดการกับแหล่งที่มาของอาชญากรรมเหล่านี้อย่างจริงจัง

ในฐานะประเทศประธานร่วมของกรอบความร่วมมือล้านช้าง–แม่โขง จีนและไทยจะร่วมกันเตรียมการจัดการประชุมผู้นำความร่วมมือล้านช้าง–แม่โขง ครั้งที่ 5 เพื่อผลักดันให้ความร่วมมือดำเนินไปอย่างมั่นคงและยั่งยืน โดยกรอบความร่วมมือนี้ยึดมั่นในเจตนารมณ์ดั้งเดิมที่ว่า “ดื่มน้ำจากแม่น้ำสายเดียวกัน มีอนาคตเชื่อมโยงถึงกัน” พร้อมมุ่งเน้นความร่วมมือที่เป็นรูปธรรมในด้านต่าง ๆ อาทิ การเชื่อมโยงโครงสร้างพื้นฐาน การเสริมสร้างความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุตสาหกรรม การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียว และการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เพื่อพัฒนากรอบความร่วมมือนี้ให้เป็นเวทีความร่วมมือระดับอนุภูมิภาคที่เปิดกว้าง สร้างผลประโยชน์ร่วมกัน และส่งเสริมนวัตกรรมสีเขียว

ในฐานะหนึ่งในประเทศเศรษฐกิจสำคัญของอาเซียน แนวทางการปฏิรูปภายในประเทศและการเปิดกว้างทางเศรษฐกิจของไทยสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาของอาเซียน ซึ่งกำลังผลักดันเศรษฐกิจดิจิทัล ส่งเสริมการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียว และเสริมสร้างความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานในภูมิภาค

ความร่วมมือระหว่างจีนกับไทยภายใต้กรอบความร่วมมือล้านช้าง–แม่โขง จะช่วยเสริมสร้างบทบาทของอาเซียนในฐานะศูนย์กลางของภูมิภาคให้เข้มแข็งยิ่งขึ้น ส่งเสริมให้ประเทศต่าง ๆ ในอนุภูมิภาคร่วมมือกันพัฒนา และเพิ่มขีดความสามารถในการรับมือกับแรงกดดันจากความผันผวนของปัจจัยภายนอก

ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของระเบียบโลก และสถานการณ์การพัฒนาของภูมิภาคที่ยังเผชิญกับความไม่แน่นอนในหลายด้าน การที่ประเทศเพื่อนบ้านยึดมั่นในหลักการสร้างผลประโยชน์ร่วมกันและประสานความร่วมมือกันอย่างเป็นอิสระ จึงมีความสำคัญเป็นพิเศษ ความร่วมมือระหว่างจีนกับไทยไม่ได้มุ่งเป้าไปยังประเทศที่สาม แต่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาและตั้งอยู่บนพื้นฐานของผลประโยชน์ร่วมกันมาโดยตลอด ทั้งสองฝ่ายยังคงประสานความร่วมมืออย่างใกล้ชิดในเวทีพหุภาคีต่าง ๆ อาทิ กรอบความร่วมมือล้านช้าง–แม่โขง ความร่วมมือจีน–อาเซียน และความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย–แปซิฟิก (APEC) โดยยึดมั่นในหลักพหุภาคีนิยมและคัดค้านการเผชิญหน้าระหว่างกลุ่มประเทศ เพื่อร่วมกันเสริมสร้างพลังเชิงบวกในการธำรงรักษาสันติภาพและเสถียรภาพของภูมิภาค

(พาน เยี่ยนเสียน นักวิจัยประจำศูนย์วิจัยอาเซียนศึกษาจากมหาวิทยาลัยชนชาติกว่างซี ฐานวิจัยสังกัดสถาบันวิจัยประเทศและภูมิภาคภายใต้กระทรวงศึกษาธิการแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน และรองศาสตราจารย์ประจำวิทยาลัยอาเซียนศึกษาและสถาบันภูมิภาคจีน–อาเซียน มหาวิทยาลัยชนชาติกว่างซี)